Pemeriksaan mata anak waktu cuti akhir tahun: pelan Disember sebelum sekolah dibuka

Bulan Disember ialah masa beg sekolah akhirnya duduk dalam almari. Bagi anak yang tidak pernah menjalani ujian mata yang betul, yang menyepetkan mata di depan televisyen, atau yang akan masuk Tahun 1, kekosongan dalam kalendar ini ialah masa paling mudah untuk menyelit satu pemeriksaan. Tiada pelajaran yang tertinggal, tiada minggu peperiksaan, dan tiada siapa yang melihat jam di pintu pagar sekolah.

Ini pelan untuk cuti, berdasarkan tarikh sekolah yang diterbitkan Kementerian Pendidikan dan apa yang saringan penglihatan sekolah boleh dan tidak boleh kesan. Ia bukan janji bahawa setiap anak perlu temu janji pada Disember, dan artikel ini menyatakan terus terang siapa yang mungkin perlu dan siapa yang mungkin tidak.

Kenapa cuti akhir persekolahan sesuai untuk pemeriksaan mata anak?

Kerana ujian mata memerlukan satu pagi yang lapang, kadangkala petang juga. Kalau ujian itu berakhir dengan titisan mata untuk membesarkan anak mata, penglihatan dekat kekal kabur dan cahaya terang terasa tidak selesa kira-kira 4 hingga 6 jam menurut American Association for Pediatric Ophthalmology and Strabismus (AAPOS), dan kesan penuh pada anak mata boleh berlarutan 4 hingga 24 jam. AAPOS menyatakan kanak-kanak biasanya boleh kembali ke sekolah selepas itu, tetapi guru patut jangka penglihatan dekat yang kabur, jadi cuti sekadar mengelakkan pelajaran terganggu.

Cuti juga memberi ruang untuk bertindak atas keputusan. Kalau cermin mata dicadangkan, ia boleh diuruskan sebelum 4 Januari, supaya anak tidak memulakan tahun baharu dengan menyepetkan mata pada papan hitam di kelas baharu. Itulah hujah praktikalnya, dan ia hujah yang baik.

Ini batasnya yang jujur. American Academy of Ophthalmology (AAO) menyatakan pemeriksaan mata profesional yang menyeluruh secara rutin pada kanak-kanak normal tanpa simptom tidak mempunyai manfaat perubatan yang terbukti, dan ia mengesyorkan saringan pada umur tertentu. Jadi pemeriksaan semasa cuti bukan peraturan untuk setiap anak. Ia paling masuk akal bagi anak yang tidak pernah menjalani ujian penglihatan rasmi, yang telah diminta berjumpa doktor mata, yang menunjukkan tanda, atau yang ibu atau bapanya rabun jauh. AAO menyatakan jika ibu atau bapa rabun jauh, anak lebih berpeluang rabun juga.

Bila cuti akhir tahun 2026 bermula dan bila sekolah dibuka pada 2027?

Bagi negeri Kumpulan B, cuti akhir persekolahan ialah 5 hingga 31 Disember 2026, dan bagi Kumpulan A ialah 4 hingga 31 Disember 2026, menurut surat siaran kalendar akademik Kementerian Pendidikan (KPM). Sesi 2027 dilaporkan dibuka pada 4 Januari 2027 untuk kedua-dua kumpulan. Itu memberi kira-kira empat minggu, dengan 25 Disember jatuh dalam cuti.

Kumpulan A ialah Kedah, Kelantan dan Terengganu. Kumpulan B ialah Johor, Melaka, Negeri Sembilan, Pahang, Perak, Perlis, Pulau Pinang, Sabah, Sarawak, Selangor, Kuala Lumpur, Labuan dan Putrajaya. Tarikh 2026 datang terus daripada surat siaran KPM (Surat Siaran Bil. 3 Tahun 2025). Tarikh pembukaan 2027 datang daripada laporan berita tentang kenyataan kementerian, dan satu laman kalendar menyenaraikan Kumpulan A dibuka sehari lebih awal, jadi sahkan tarikhnya dengan sekolah anak.

Satu petua praktikal daripada tarikh ini: pemeriksaan dalam dua minggu pertama memberi paling banyak ruang kalau ada perkara yang perlu disusuli, dan pemeriksaan pada minggu terakhir tidak memberi ruang langsung. Kedua-duanya tidak salah, tetapi jangan tunggu sampai 31 Disember.

Apa yang saringan penglihatan di sekolah boleh kesan, dan apa yang tidak?

Ia boleh mengesan murid yang tidak dapat membaca huruf pada carta jauh sebaik yang dijangka. Ia saringan, bukan pemeriksaan, dan ia boleh terlepas masalah yang tidak tampil sebagai penglihatan jauh yang kabur. Di Malaysia, pasukan kesihatan sekolah Kementerian Kesihatan menyaring murid prasekolah, Tahun 1, Tahun 6, Tingkatan 1 dan Tingkatan 3, menggunakan carta Snellen (carta huruf yang semakin kecil ke bawah).

Menurut prosedur operasi piawai kementerian, murid yang keputusannya lebih teruk daripada 6/9 dirujuk kepada pegawai perubatan atau klinik mata dan ibu bapa dimaklumkan. Murid yang tepat pada 6/9 disaring semula oleh guru setiap enam bulan. Surat rujukan itu sendiri menyebut berjumpa optometris. Kalau anak membawa pulang surat itu, surat saringan penglihatan sekolah diterangkan dalam artikel kami.

Apa yang boleh terlepas ialah perkara yang lebih berguna untuk diketahui. AAO menyatakan saringan boleh terlepas ralat biasan yang halus seperti astigmatisme, dan rabun dekat (hipermetropia) yang ringan hingga sederhana normal pada kanak-kanak prasekolah dan biasanya tidak dikesan sebagai masalah, walaupun jumlah yang tinggi atau tidak sama antara dua mata perlu dirawat. Pengesanan awal mata malas bergantung pada menjumpai juling atau punca biasan, dan rawatan menjadi kurang berkesan apabila umur meningkat. Anak boleh lulus carta huruf jauh dan masih mempunyai mata yang perlu perhatian. Artikel kami tentang anak yang belum pernah diuji mata menerangkan kenapa ini penting sebelum Tahun 1.

Perlukah anak yang akan masuk Tahun 1 diperiksa matanya dahulu?

Wajar kalau anak belum pernah menjalani ujian penglihatan rasmi. AAO mengesyorkan ujian ketajaman penglihatan rasmi pada umur 3 hingga 5 tahun dan menyatakan ia penting menjelang umur 5 tahun, kemudian saringan setiap 1 hingga 2 tahun selepas 5 tahun. Anak yang masuk Tahun 1 pada Januari 2027 sudah melepasi umur itu, jadi kalau belum ada ujian rasmi, Disember ialah masa yang munasabah.

Pemeriksaan sebelum Tahun 1 juga memberi sesuatu untuk dibandingkan dengan keputusan sekolah. Itu hujah logik, bukan manfaat yang dikaji, tetapi ia berguna: kalau saringan Tahun 1 kemudian menandakan anak, anda sudah tahu di mana anak bermula.

Rabun jauh biasa pada kanak-kanak sekolah rendah. The Star melaporkan pada Ogos 2025 bahawa satu kajian terhadap 459 kanak-kanak umur 6 hingga 12 tahun di empat sekolah Lembah Klang mendapati 57.3 peratus mempunyai ralat biasan, dengan rabun jauh tertinggi pada umur 9 tahun. Itu angka yang dilaporkan akhbar daripada satu kajian, bukan angka kebangsaan. Kalau anak mempunyai ibu atau bapa yang rabun, artikel tentang pra-miopia, berisiko tetapi belum rabun jauh menerangkan maksud label itu.

Apa yang berlaku semasa pemeriksaan, dan bagaimana merancang harinya?

Pemeriksaan mata kanak-kanak biasanya merangkumi mengukur sebaik mana setiap mata melihat, melihat bagaimana mata sejajar dan bergerak, dan memeriksa kuasa fokus, selalunya dengan titisan. Titisan itu penting untuk cermin mata: AAPOS menyatakan melonggarkan otot fokus dengan titisan ialah cara terbaik bagi doktor mata untuk memeriksa sama ada anak perlu cermin mata.

Jadi rancang hari itu untuk titisan. Jangkakan anak dengan penglihatan dekat yang kabur dan tidak suka cahaya terang selama beberapa jam, jadi topi atau cermin mata hitam untuk berjalan ke kereta membantu, dan petang tanpa skrin lebih mudah daripada petang dengan buku. Artikel kami tentang titisan mata di klinik menerangkan rasa pedih dan apa yang dijangka selepas itu.

AAO menyenaraikan menyepetkan mata untuk melihat, sakit kepala, mata letih dan sukar melihat objek jauh sebagai tanda rabun jauh, dan menyatakan kanak-kanak kecil mungkin tidak berkata apa-apa. Anak yang duduk dekat dengan televisyen sepanjang tahun sedang memberi maklumat, jadi sebutkannya semasa pemeriksaan.

Semasa di sana, ia masa semula jadi untuk memikirkan seluruh keluarga. Ibu atau bapa yang preskripsinya tinggi dan tidak diperiksa baru-baru ini ialah sebab untuk orang dewasa melihat pemeriksaan mata untuk seluruh keluarga juga.

Siapa yang boleh buat pemeriksaan: doktor mata atau optometris?

Kedua-duanya boleh menjadi pintu yang betul. Optometris didaftarkan dengan Majlis Optik Malaysia di bawah Akta Optik 1991, dan doktor mata (pakar oftalmologi) ialah doktor yang mengkhusus dalam penyakit dan pembedahan mata. Surat rujukan sekolah sendiri menamakan optometris sebagai langkah seterusnya. Yang mana sesuai bergantung pada sebab anda pergi.

AAO menasihatkan berjumpa pakar oftalmologi jika anak gagal saringan penglihatan, menunjukkan mata tidak sejajar atau tanda mata malas, mempunyai keadaan perubatan atau sejarah keluarga penyakit mata, atau mempunyai ketidakupayaan pembelajaran atau kelewatan perkembangan. Untuk pemeriksaan biasa tanpa kebimbangan itu, optometris berdaftar ialah laluan yang sah. Artikel tentang siapa yang boleh memeriksa mata anak di Malaysia menerangkan perbezaannya, dan panduan meminta surat rujukan membantu kalau anda perlukan klinik kerajaan.

Sebelum 4 Januari, beritahu guru kelas kalau anak telah diberi cermin mata atau preskripsi baharu. Kalau cermin mata itu baharu, panduan apa berlaku apabila anak perlu bercermin mata merangkumi dua minggu pertama, dan dua jam di luar rumah ialah tabiat cuti yang tidak memerlukan belanja.

Soalan lazim

Rujukan

1. Kementerian Pendidikan Malaysia · Surat Siaran KPM Bil. 3 Tahun 2025: Kalendar Akademik 2026 · www.moe.gov.my
2. OhMyMedia · Sekolah dibuka Januari 2026! KPM umum tarikh rasmi sesi persekolahan baharu (reports the 4 January 2027 opening) · ohmymedia.cc
3. CutiSekolah.com.my · Cuti sekolah 2027 (calendar website, Group A opening listed as 3 January 2027) · cutisekolah.com.my
4. Kementerian Kesihatan Malaysia · Prosedur Operasi Piawai Perkhidmatan Kesihatan Sekolah · hq.moh.gov.my
5. American Academy of Ophthalmology · Vision screening for infants and children (clinical statement, 2022) · www.aao.org
6. American Academy of Ophthalmology · Children's eye screening · www.aao.org
7. American Academy of Ophthalmology · Nearsightedness (myopia) · www.aao.org
8. AAPOS · Dilating eye drops · aapos.org
9. Malaysian Optical Council · Registration of opticians and optometrists · hq.moh.gov.my
10. The Star · Too many kids with eye problems (26 August 2025) · www.thestar.com.my

Oleh Dr Chan Li Yen. Maklumat umum sahaja. Ia tidak menggantikan pemeriksaan doktor. Jika anda risau tentang mata atau penglihatan anak, sila berjumpa doktor mata.