Rabun jauh (miopia)

LASIK, SMILE atau PRK: apa yang dilakukan setiap laser, untuk ibu bapa yang bertanya untuk diri sendiri

Anda sudah dua puluh tahun bercermin mata dan anak anda kini turut memakainya. Inilah apa yang LASIK, SMILE dan PRK lakukan pada mata, apa yang datang sebelum mana-mana satu, dan apa yang laser tidak boleh ubah.

oleh Dr Chan Li Yen · MBBS, MOphth (UM), Fellowship in Paediatric Ophthalmology & Strabismus

Dr Chan Li Yen, Pakar Perunding Oftalmologi Kanak-Kanak, MMC 43128, NSR 132980 · Eagle Eye Centre Kuala Lumpur, Petaling Jaya

10 minit bacaan · 1,858 patah perkataan

Intipati

LASIK memotong kepak nipis dan membentuk semula kornea di bawahnya, PRK membuang lapisan permukaan, dan SMILE (small incision lenticule extraction, dengan SMILE Pro versi Zeiss yang lebih baharu) mengeluarkan cakera tisu nipis melalui bukaan kecil tanpa kepak.
FDA menyatakan "The same type of laser is used for LASIK and PRK"; perbezaan sebenar ialah cara lapisan tengah kornea dicapai.
Satu meta-analisis mendapati mata kering selepas SMILE dan LASIK femtosecond "usually occurs transiently", dan AAO menyatakan hampir semua yang menjalani LASIK akan mengalami mata kering, biasanya reda dalam sebulan.
Laser tidak mengubah panjang mata, jadi pemeriksaan retina diteruskan selepas miopia tinggi, dan ia tidak menghalang cermin mata baca: AAO menyatakan "LASIK cannot correct presbyopia."
Pembedahan refraktif dilakukan oleh pakar oftalmologi; semak Daftar Pakar Kebangsaan, tanya tentang pembetulan tambahan secara bertulis, dan jangka penilaian yang menentukan prosedur.

Kalau anda sudah memakai cermin mata dua puluh tahun, dan anak anda kini turut bercermin mata, anda mungkin sudah mencari tiga perkataan yang sama seperti orang lain: LASIK, SMILE, PRK. Ketiganya bukan tiga jenama bagi benda yang sama. Ia tiga cara berbeza untuk sampai ke lapisan mata yang sama, dan perbezaannya patut anda tahu sebelum duduk di hadapan pakar bedah refraktif.

Sebenarnya apa yang dilakukan pembedahan laser ini pada mata?

Ketiga-tiganya membentuk semula kornea, tingkap jernih di bahagian depan mata, supaya cahaya jatuh tepat pada retina tanpa bantuan cermin mata. Ia tidak menyentuh retina, kanta di dalam mata atau panjang bola mata. Pembentukan semula itu dirancang daripada ukuran yang diambil sebelum hari pembedahan, dan tugasnya ialah membuang tisu dalam jumlah dan corak yang tepat.

Bezanya terletak pada cara pakar bedah sampai ke lapisan tengah kornea (stroma) tempat pembentukan semula dilakukan. Food and Drug Administration (FDA) Amerika Syarikat menerangkannya begini: "In PRK, the top layer of the cornea, called the epithelium, is scraped away to expose the stromal layer underneath. In LASIK, a flap is cut in the stromal layer and the flap is folded back." FDA menambah: "The same type of laser is used for LASIK and PRK." SMILE mengambil jalan ketiga, diterangkan di bawah.

Tindakan untuk anda: apabila pakar bedah mencadangkan salah satu daripada tiga ini, tanya lapisan mana yang dibuka dan kenapa cara itu sesuai untuk mata anda. Jawapan yang baik merujuk kepada ukuran kornea anda sendiri.

Bagaimana LASIK berfungsi, dan untuk siapa ia sesuai?

LASIK (laser-assisted in situ keratomileusis) bermula dengan membuat kepak nipis berengsel di depan kornea. Pakar bedah melipatnya ke belakang, laser excimer membentuk semula tisu di bawahnya, dan kepak itu diletakkan semula. American Academy of Ophthalmology (AAO) menyatakan kepak itu "reattaches on its own" dalam beberapa minit. Kepak dipotong sama ada dengan pisau atau dengan laser femtosecond, dan pakar bedah anda akan memberitahu yang mana.

Ia yang paling dikenali antara ketiganya, dan merawat rabun jauh (miopia, myopia), rabun dekat (hiperopia) dan astigmatisme. Had utamanya datang daripada kepak itu dan mata kering selepas pembedahan. AAO menyatakan: "Almost everyone who has LASIK will have dry eyes and changing vision during the day. These symptoms usually fade within a month." FDA memberi amaran bahawa "Some patients may develop severe dry eye syndrome" dan keadaan itu "may be permanent".

Oleh sebab kepak ialah perubahan kekal pada kornea, mereka yang kerja atau sukannya berisiko terkena hentakan pada mata diminta berfikir dengan teliti. Tindakan: beritahu pakar bedah tentang sukan lasak, kerja seumpamanya, dan setiap kali anda pernah mengalami mata kering.

Apakah SMILE dan SMILE Pro, dan apa bezanya?

SMILE bermaksud small incision lenticule extraction (pengeluaran lentikul melalui hirisan kecil). Laser femtosecond membentuk satu cakera nipis tisu (lentikul) di dalam kornea, dan pakar bedah mengeluarkannya melalui bukaan kecil, jadi tiada kepak. SMILE Pro ialah nama versi lebih baharu dan lebih pantas bagi pendekatan pengeluaran lentikul yang sama, daripada pengeluar Zeiss. Jika sesebuah klinik menggunakan salah satu nama itu, huraian umumnya sama: pengeluaran lentikul, tanpa kepak.

Apa kata kajian? Satu meta-analisis tentang mata kering selepas SMILE dan LASIK femtosecond menyimpulkan bahawa "Dry eye after both SMILE and FS-LASIK usually occurs transiently" dan "SMILE may have milder subjective symptoms". Meta-analisis lain terhadap 1,385 mata yang membandingkan SMILE dengan LASIK berpandu gelombang mendapati "Both SMILE and WFG-LASIK were found to be safe, effective, and predictable." Maksudnya, tiada satu pun yang menang dalam semua segi. SMILE mengelakkan kepak tetapi tidak sesuai untuk semua corak preskripsi, dan sebahagian mata lebih sesuai dengan LASIK.

Tindakan: tanya pakar bedah sama ada preskripsi dan astigmatisme anda berada dalam julat yang digunakan oleh laser SMILE mereka, dan apa yang berlaku jika pembetulan tambahan diperlukan kemudian.

Bila PRK atau laser permukaan lain digunakan?

PRK (photorefractive keratectomy) dan saudaranya bekerja pada permukaan. Lapisan luar yang nipis dibuang atau dialihkan, laser membentuk semula tisu dan permukaan tumbuh semula. Tiada kepak, sebab itu pakar bedah sering memilih laser permukaan untuk kornea yang nipis, atau untuk orang yang kerja atau sukannya menjadikan kepak satu kebimbangan.

Harganya ialah permulaan yang lebih perlahan dan kurang selesa. Permukaan perlu beberapa hari untuk sembuh, penglihatan kabur lebih lama, dan hari-hari pertama boleh terasa pedih. Royal College of Ophthalmologists menyenaraikan pilihan di UK sebagai LASIK, laser permukaan (PRK, LASEK, TransPRK) dan SMILE, dan menyatakan pakar bedah "will advise on your best treatment options after reviewing your test measurements and your eye health".

Tindakan: jika laser permukaan dicadangkan, rancang lebih banyak masa jauh daripada skrin dan kerja yang berat berbanding rakan yang menjalani LASIK, dan ikut jadual titisan dengan tepat.

Apakah pemeriksaan sebelum mana-mana pembedahan ini?

Setiap jalan bermula dengan penilaian yang sama, dan penilaian itu menentukan lebih banyak daripada pilihan laser. Pakar bedah memerlukan preskripsi yang stabil, dibuktikan di atas kertas. Peraturan umur dan kestabilan ada dalam bila remaja boleh menjalani pembedahan laser mata. Peta kornea memeriksa ketebalan dan bentuk. FDA memberi amaran bahawa "Performing a refractive procedure on a cornea that is too thin may result in blinding complications", dan AAO menyenaraikan keratokonus, mata kering teruk dan preskripsi yang melampau sebagai sebab laser mungkin tidak sesuai. Keratokonus, penipisan kornea berbentuk kon, diterangkan dalam keratokonus pada remaja dan kaitan dengan menggosok mata.

Saiz pupil juga diukur, kerana pupil besar boleh menyebabkan silau dan lingkaran cahaya pada waktu malam. Kanta sentuh lembut mesti dikeluarkan kira-kira dua minggu, kanta yang lebih keras lebih lama, sebelum ukuran diambil, kerana kanta mengubah bentuk kornea.

Apabila preskripsi sangat tinggi atau kornea terlalu nipis, jawapannya mungkin kanta yang diletakkan di dalam mata, diterangkan dalam kanta implan untuk preskripsi tinggi. Diberitahu bahawa laser tidak sesuai bagi anda ialah hasil pemeriksaan yang berfungsi, bukan kegagalan.

Bagaimana rasanya pada minggu-minggu pertama?

Selepas LASIK atau SMILE, penglihatan selalunya jauh lebih baik dalam satu atau dua hari, dengan rasa pedih, sensitif pada cahaya dan kejelasan yang berubah-ubah ketika mata menyesuaikan diri. Selepas laser permukaan, hari-hari pertama lebih tidak selesa dan penglihatan jelas datang lebih perlahan. Angka AAO tentang mata kering di atas ialah yang praktikal: jangka anda akan menggunakan titisan pelincir, dan penglihatan berbeza-beza sepanjang hari.

Anda akan diberi titisan untuk digunakan mengikut jadual, pelindung mata untuk tidur, dan senarai perkara yang dielakkan seketika, seperti solekan mata, berenang, menggosok mata dan sukan lasak. Pakar bedah akan memeriksa anda keesokan harinya dan sekali lagi pada minggu-minggu berikutnya. Laporkan sakit yang bertambah, penglihatan yang menurun, atau mata merah yang bertambah merah pada hari yang sama, jangan tunggu temu janji.

Apa yang laser tidak ubah, dan apakah risiko sebenar?

Ia tidak memendekkan mata yang panjang. Orang dengan miopia tinggi masih mempunyai bola mata yang lebih panjang dan risiko retina yang menyertainya, jadi pemeriksaan retina diteruskan seumur hidup, seperti dalam miopia tinggi: apa yang berubah apabila power menjadi tinggi. Ia juga tidak menghalang cermin mata baca yang datang bersama usia. AAO menyatakan terus terang: "LASIK cannot correct presbyopia." Ada pendekatan laser yang dibina untuk masalah itu, dengan pertukaran tersendiri, diterangkan dalam PRESBYOND dan penglihatan teradun.

Angka yang jujur. AAO menyatakan "About 9 out of 10 people (90 percent) who have LASIK end up with vision between 20/20 and 20/40" tanpa cermin mata atau kanta sentuh. Itu juga bermakna ada yang tidak. FDA jelas tentang sebelah lagi: "Some patients lose vision", "You may be under treated or over treated", dan "You may still need glasses or contact lenses after surgery". FDA menambah bahawa "Long-term data are not available", kerana laser pertama diluluskan untuk LASIK pada tahun 1998. Royal College of Ophthalmologists menambah bahawa pembetulan laser "sometimes needs to be repeated" kerana preskripsi boleh berubah pada mana-mana peringkat hidup.

Laser ialah pilihan, bukan keperluan. Cermin mata atau kanta sentuh kekal pilihan yang selamat, dan anak di rumah yang bercermin mata ialah sebab untuk ibu bapa berhati-hati, bukan tergesa-gesa.

Siapa yang patut melakukannya di Malaysia, dan apa yang perlu ditanya?

Pembedahan refraktif ialah pembedahan pada mata, dan ia patut dilakukan oleh pakar oftalmologi. Di Malaysia anda boleh menyemak bahawa seorang doktor ialah pakar oftalmologi berdaftar dalam Daftar Pakar Kebangsaan (National Specialist Register). Kos berbeza antara pusat dan tidak dinyatakan di sini; minta secara bertulis apa yang termasuk, termasuk sebarang pembetulan tambahan.

Soalan berguna ialah prosedur mana yang sesuai dengan peta kornea anda dan kenapa, apakah kemungkinan mata kering bagi anda, apa rancangannya jika anda memerlukan pembetulan tambahan, dan siapa menjaga anda jika timbul masalah pada waktu malam. Halaman ini mengarahkan anda kepada penilaian oleh pakar bedah refraktif. Ia tidak mengesyorkan mana-mana klinik atau prosedur.

Jumpa doktor mata pada hari yang sama jika, selepas apa-apa pembedahan mata…

Sakit bertambah teruk dan bukan reda, atau mata bertambah merah.
Penglihatan menurun selepas tadinya bertambah baik.
Cahaya sangat menyakitkan, atau ada tompokan cecair baharu.
Mata terkena hentakan, digosok kuat atau tercalar, terutamanya pada minggu-minggu pertama selepas kepak.
Muncul tirai, banyak bintik terapung atau kilatan cahaya.

Soalan lazim

Apakah beza antara LASIK, SMILE dan PRK?

Ketiga-tiganya membentuk semula kornea. LASIK memotong kepak nipis dan membentuk semula tisu di bawahnya, PRK membuang lapisan permukaan tanpa kepak, dan SMILE mengeluarkan cakera tisu nipis (lentikul) melalui bukaan kecil tanpa kepak. FDA menyatakan jenis laser yang sama digunakan untuk LASIK dan PRK.

Apakah SMILE Pro?

SMILE Pro ialah nama versi lebih baharu dan lebih pantas bagi pengeluaran lentikul daripada pengeluar Zeiss. Pendekatannya sama seperti SMILE: laser femtosecond membentuk cakera tisu di dalam kornea dan ia dikeluarkan melalui bukaan kecil, tanpa kepak.

Adakah SMILE lebih baik daripada LASIK?

Bukan dalam semua segi. Meta-analisis terhadap 1,385 mata mendapati SMILE dan LASIK berpandu gelombang kedua-duanya selamat, berkesan dan boleh diramal, dan meta-analisis mata kering mendapati ia biasanya sementara pada kedua-duanya, dengan SMILE mungkin lebih ringan gejalanya. Yang mana sesuai bergantung pada ukuran kornea dan preskripsi anda.

Adakah saya masih perlukan cermin mata baca selepas laser?

Berkemungkinan, apabila usia meningkat. American Academy of Ophthalmology menyatakan LASIK tidak boleh membetulkan presbiopia, kehilangan fokus dekat yang normal sekitar umur 40 tahun. FDA juga mencatat bahawa jika anda menggunakan cermin mata baca sebelum pembedahan, anda mungkin masih memerlukannya selepas itu.

Adakah pembedahan laser menyebabkan mata kering?

Selalunya, buat seketika. American Academy of Ophthalmology menyatakan hampir semua yang menjalani LASIK akan mengalami mata kering dan penglihatan yang berubah pada waktu siang, biasanya reda dalam sebulan. FDA memberi amaran sebahagian pesakit mengalami mata kering teruk yang mungkin kekal, jadi beritahu pakar bedah tentang sebarang mata kering yang sudah ada.

Adakah laser menghentikan keperluan pemeriksaan retina?

Tidak. Laser membentuk semula bahagian depan mata dan tidak memendekkan mata yang panjang. Orang dengan miopia tinggi masih mempunyai risiko retina bagi mata yang panjang, jadi pemeriksaan retina diteruskan.

Siapa yang boleh melakukan pembedahan laser mata di Malaysia?

Pembedahan refraktif patut dilakukan oleh pakar oftalmologi. Anda boleh menyemak bahawa seorang doktor ialah pakar berdaftar dalam Daftar Pakar Kebangsaan. Kos berbeza antara pusat dan tidak dinyatakan di sini, jadi minta secara bertulis apa yang termasuk, termasuk sebarang pembetulan tambahan.

Rujukan

US Food and Drug Administration · What is LASIK? · www.fda.gov
US Food and Drug Administration · What are the risks and how can I find the right doctor for me? · www.fda.gov
US Food and Drug Administration · When is LASIK not for me? · www.fda.gov
American Academy of Ophthalmology · LASIK: laser eye surgery · www.aao.org
American Association for Pediatric Ophthalmology and Strabismus · Refractive errors in children · aapos.org
Royal College of Ophthalmologists · Laser Vision Correction, patient information (copy of the leaflet) · bluefinvision.com
Royal College of Ophthalmologists · Professional standards for refractive surgery · www.rcophth.ac.uk
PubMed · Dry eye after SMILE versus FS-LASIK for myopia: a meta-analysis (PLoS One 2016) · pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
PubMed · Wavefront-guided LASIK versus SMILE for myopia: systematic review and meta-analysis (Acta Ophthalmol 2023) · pubmed.ncbi.nlm.nih.gov

Oleh Dr Chan Li Yen. Maklumat umum sahaja. Ia tidak menggantikan pemeriksaan doktor. Jika anda risau tentang mata atau penglihatan anak, sila berjumpa doktor mata.