Ubat titis mata di rumah: menjaga keselamatan anak kecil, termasuk ubat titis glaukoma datuk atau nenek

Kebanyakan rumah yang ada anak kecil juga ada beberapa botol ubat titis mata, dan jarang sekali ia milik si kecil. Ada botol pelega mata merah dalam laci bilik air, botol pelincir mata dalam beg tangan, dan di rumah yang ada datuk atau nenek tinggal atau datang bermalam, ubat titis glaukoma di atas meja tepi katil.

Bagi anak yang baru pandai merangkak atau berjalan, mana-mana botol boleh nampak menarik. Sebab itu saya letakkan ubat titis mata dalam perbualan yang sama dengan bahaya lain di rumah: botol kecil nampak tak berbahaya, dan ia tak selalu tak berbahaya bila tertelan. Di bawah ini apa kata ulasan kes dan laporan, apa yang perlu dibuat kalau ia berlaku, dan cara menyimpannya supaya selamat untuk seluruh keluarga.

Betul ke ubat titis mata boleh meracuni anak kecil?

Ada yang boleh. Kebanyakan ubat titis mata selamat di dalam mata, tetapi sebilangan mengandungi ubat yang boleh memberi kesan serius pada anak kecil yang menelannya. Food and Drug Administration (FDA) Amerika Syarikat mengkaji kes dari 1985 hingga Oktober 2012 apabila kanak-kanak berumur 1 bulan hingga 5 tahun menelan ubat titis pelega mata merah atau semburan hidung untuk hidung tersumbat. Ia menemui 96 kes, dan 53 kanak-kanak dimasukkan ke hospital.

Gejala dalam kajian itu termasuk muntah, mengantuk, degupan jantung terlalu laju atau terlalu perlahan, pernafasan perlahan dan, pada sebahagian, koma. Jumlah yang tertelan antara 0.6 mL hingga satu setengah botol. Laporan itu juga mencatat bahawa bukan semua produk ini datang dengan penutup yang sukar dibuka kanak-kanak.

Ini tak bermakna setiap botol di rumah berbahaya, dan tak bermakna ubat titis yang tertitis pada kulit anak ialah kecemasan. Ia bermakna yang tertelan patut dihormati, dan "ini cuma ubat titis mata" ialah anggapan yang salah.

Ubat titis yang mana di rumah yang berisiko?

Dua kumpulan disebut dalam laporan dan ulasan kes: ubat titis pelega mata merah yang dijual tanpa preskripsi, dan sejenis ubat titis glaukoma yang dipanggil agonis alfa. Ubat titis pelega mata merah dalam kajian FDA mengandungi tetrahidrozolin, oksimetazolin atau nafazolin. Antara ubat titis glaukoma, brimonidin ialah yang diterangkan dalam laporan kes yang diterbitkan.

Satu ulasan literatur pada 2024, yang menemui sembilan kajian yang memenuhi kriterianya, menyatakan keracunan tak sengaja akibat ubat titis mata lazimnya melibatkan agonis alfa-2 dan tetrahidrozolin, dan kanak-kanak yang sebelum itu sihat sering tiba di jabatan kecemasan dalam keadaan pucat dan lesu. Brimonidin dilaporkan menyebabkan tidak memberi respons, lesu, pernafasan perlahan dan tidak sedarkan diri yang boleh menyerupai keracunan opioid.

Saya sebut nama ubat, bukan jenama, kerana ubat yang sama dijual dengan banyak nama. Kalau tak pasti apa isi botol, ahli farmasi boleh beritahu daripada labelnya, dan saya lebih suka anda bertanya daripada meneka. Saya tak dapat menyatakan daripada bukti bahawa ubat titis jenis lain selamat ditelan, cuma dua kumpulan ini ada laporan di belakangnya.

Anak saya tertelan ubat titis mata. Apa nak buat?

Dapatkan bantuan sekarang. Jangan tunggu untuk melihat sama ada gejala muncul. Kalau anak luar biasa mengantuk, lembik, susah dikejutkan, bernafas perlahan atau cetek, atau nampak pucat, hubungi 999 atau terus ke jabatan kecemasan hospital yang paling hampir. 999 ialah nombor kecemasan kebangsaan Malaysia, yang menghubungkan polis, bomba, ambulans dan agensi lain.

Untuk nasihat, Pusat Racun Negara di Universiti Sains Malaysia mengendalikan talian hotline keracunan di 04-653 6999, yang juga menerima mesej WhatsApp. Laman webnya menyenaraikan waktu talian itu dikendalikan, jadi sila semak dan simpan nombor itu dalam telefon sekarang, sebelum ia diperlukan. Kalau anak nampak tak sihat, hubungi 999 dahulu dan jangan tunggu panggilan balas.

Bawa botol itu bersama, walau berapa pun yang tinggal. Doktor perlu tahu ubat apa, dan kira-kira berapa yang mungkin tertelan, dan botol menjawab kedua-duanya lebih cepat daripada ingatan. Saya tak akan menyuruh anda menyebabkan anak muntah atau memberinya apa-apa melalui mulut, kerana nasihat itu tak dapat saya sokong daripada sumber, dan langkah pertama yang betul bergantung pada ubat itu.

Macam mana nak tahu ada yang tak kena?

Daripada perubahan pada keadaan anak, lebih daripada tanda tertentu. Laporan kes menerangkan kanak-kanak yang mengantuk, lembik dan berpupil sangat kecil, dan dalam satu laporan seorang bayi yang pernafasannya cetek. Satu kes yang diterbitkan dari Itali menerangkan bayi perempuan 8 bulan yang sihat tetapi tiba dalam keadaan mengantuk dan otot lembik, dengan anak mata kecil. Imbasan otak dan ujian saringan darah serta air kencingnya normal. Dia beransur pulih dari jam keempat dan kembali normal menjelang jam keenam. Botol brimonidin ditemui dalam jangkauannya, dan ujian mengesahkan ubat itu dalam air kencing dan plasmanya.

Laporan kedua menerangkan bayi berumur 27 hari yang pernafasannya menjadi cetek dan tahap kesedarannya rendah selepas menelan satu titis brimonidin. Bayi itu pulih sepenuhnya dalam 48 jam dengan rawatan di hospital. Itu seorang anak, dan saya tak akan menggunakannya untuk meramal apa yang berlaku pada anak lain, tetapi ia menerangkan kenapa "setitik sahaja" bukan sebab untuk menunggu.

Pengajaran daripada kedua-duanya sama. Anak yang boleh mencapai ubat titis mata, dan tiba-tiba senyap atau susah dikejutkan, patut dianggap mungkin keracunan sehingga doktor kata sebaliknya.

Di mana ubat titis mata patut disimpan?

Di tempat tinggi, tak nampak, dan jauh daripada tempat anak boleh memanjat. US Centers for Disease Control and Prevention (CDC) menasihatkan ubat diletakkan di atas dan jauh serta di luar pandangan dan jangkauan anak kecil selepas setiap kali guna, dan menegaskan banyak ubat ada penutup keselamatan yang mungkin masih boleh dibuka kanak-kanak. Penutup memperlahankan anak. Ia tak menjadikan botol kalis kanak-kanak.

Poison Control di Amerika Syarikat menambah bahawa ubat patut kekal dalam bekas asal yang sukar dibuka kanak-kanak, dan bahawa beg, poket dan dompet dikira sebagai tempat simpanan: ia juga patut jauh daripada jangkauan. Ia turut meminta datuk, nenek dan pelawat yang kerap datang diberitahu, dan bila ubat dibawa masuk ke rumah yang ada anak kecil, minta tempat yang selamat untuknya. Almari dengan selak tinggi lebih baik daripada laci yang boleh dibuka anak kecil, dan beg tangan di lantai tepi sofa ialah lawan kepada tempat simpanan.

Kebiasaan yang sama meliputi bahaya lain di rumah. Keselamatan mata di rumah menerangkan kemalangan yang saya mahu setiap keluarga fikirkan, dan peraturan mudah tentang almari itu sesuai dengan semuanya.

Macam mana dengan ubat titis glaukoma datuk atau nenek?

Teruskan menggunakannya seperti yang doktor preskripsikan, dan ubah tempat ia disimpan. Glaukoma ialah keadaan tekanan di dalam mata terlalu tinggi, dan ubat titis itu melindungi penglihatan orang dewasa, jadi penyelesaiannya ialah cara simpanan, bukan berhenti. Kalau sesiapa terfikir untuk mengubah ubat, itu soalan untuk doktor mata orang itu sendiri.

Laporan kes yang diterbitkan menekankan satu perkara: keluarga sering tak sedar betapa bahayanya botol ubat titis yang nampak tak berbahaya. Laporan Itali 2024 itu menyatakan kekurangan pengetahuan saudara-mara tentang bahaya ubat luaran yang nampak tak berbahaya seperti ubat titis mata meletakkan kanak-kanak pada risiko lebih tinggi, dan ibu bapa patut diberi amaran dengan lebih teliti bila ubat itu dipreskripsikan. Jadi beritahu orang yang menggunakannya, dengan kuat, dan tetapkan rutin: botol dikembalikan ke atas sebaik sahaja ubat titis dititiskan.

Lawatan cuti ialah masa yang semula jadi. Beg datuk atau nenek, meja tepi katil di bilik tetamu dan beg pakaian di lantai semuanya tempat simpanan bagi anak kecil yang sedang meneroka. Ini juga masa yang baik untuk bertanya bila kali terakhir datuk atau nenek memeriksa matanya sendiri: pemeriksaan mata untuk seluruh keluarga menerangkan apa yang perlu diperhatikan pada setiap peringkat umur.

Boleh ke saya guna ubat titis mata merah saya pada anak?

Saya tak akan, dan tiada bukti di sini yang menyatakan boleh. Ubat titis pelega mata merah dalam kajian FDA ialah yang menyebabkan keracunan bila tertelan, dan tiada apa dalam sumber ini yang membenarkannya untuk mata kanak-kanak. Mata merah pada kanak-kanak ada puncanya yang tak dapat diselesaikan oleh botol dari rak, dan langkah yang munasabah ialah mata itu diperiksa.

Begitu juga dengan ubat titis farmasi untuk mata gatal. Tanya doktor atau ahli farmasi tentang produk itu dan umur anak, dan gunakan hanya apa yang dinasihatkan untuk anak itu. Kalau anak dipreskripsikan ubat titis, cara menitiskan ubat titis pada anak kecil ada bahagian praktikalnya, dan peraturan simpanan yang sama terpakai selepas kursus rawatan tamat.

Soalan lazim

Rujukan

1. Healio · Serious adverse events possible if children accidentally ingest OTC eye drops, nasal sprays (31 May 2019), reporting the FDA case review · www.healio.com
2. Children (Basel) · Brimonidine Eye Drops within the Reach of Children: A Possible Foe (Trotta et al., 2024) · pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
3. Cureus · Severe CNS and respiratory depression in a neonate following accidental oral ingestion of brimonidine tartrate (Gul et al., 2024) · pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
4. Pharmaceuticals · Ingestion of fluids of the ocular surface containing eye drops of imidazole derivatives, alpha adrenergic receptor agonists as paragons (Sosa, 2024) · pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
5. US Centers for Disease Control and Prevention · About the PROTECT Initiative (medication safety) · www.cdc.gov
6. Poison Control (US) · Tips for storing medicines safely · www.poison.org
7. Pusat Racun Negara (National Poison Centre), Universiti Sains Malaysia · prn.usm.my
8. Malaysia.gov.my · Malaysia Emergency Response Services (MERS) 999 · www.malaysia.gov.my

Oleh Dr Chan Li Yen. Maklumat umum sahaja. Ia tidak menggantikan pemeriksaan doktor. Jika anda risau tentang mata atau penglihatan anak, sila berjumpa doktor mata.