Bolehkah pakar oftalmologi kanak-kanak merawat orang dewasa? Mata juling, katarak dan pemeriksaan mata keluarga

Boleh. Pakar oftalmologi kanak-kanak ialah pakar oftalmologi yang terlatih sepenuhnya, iaitu doktor mata untuk semua peringkat umur, dan ada yang turut merawat orang dewasa, terutama dewasa yang juling. Dr Chan Li Yen, pakar perunding oftalmologi kanak-kanak dan pakar perunding oftalmologi di Eagle Eye Centre Kuala Lumpur, Petaling Jaya, merawat seluruh keluarga. Orang dewasa berjumpa dengannya untuk mata juling (strabismus), katarak dan penjagaan mata am.

Laman ini untuk orang dewasa yang tertanya-tanya sama ada "doktor mata budak" pintu yang salah untuk mereka, atau untuk ibu bapa yang mahu satu doktor mata untuk seluruh keluarga. Ia menerangkan latihan pakar ini, kenapa orang dewasa yang juling sering berjumpa pakar subkepakaran ini, apa yang Dr Chan rawat pada orang dewasa, dan bila sesuatu masalah lebih sesuai dengan pakar mata lain.

Apakah latihan pakar oftalmologi kanak-kanak?

Pakar oftalmologi kanak-kanak ialah doktor perubatan yang menamatkan latihan pakar oftalmologi dahulu, kemudian menambah latihan khusus untuk mata kanak-kanak. American Association for Pediatric Ophthalmology and Strabismus (AAPOS) berkata semua ahlinya telah menamatkan sekolah perubatan, residensi oftalmologi dan fellowship dalam oftalmologi kanak-kanak.

American Academy of Ophthalmology (AAO) menerangkan corak yang sama dari sudut lain. Ahli oftalmologi ialah doktor perubatan yang terlatih dalam semua aspek penjagaan mata. Subpakar pula ahli oftalmologi yang menambah fellowship untuk menumpu pada satu bahagian mata atau satu jenis pesakit. Jadi subkepakaran itu bertapak di atas asas oftalmologi am, tidak menggantikannya.

AAO juga berkata jika ahli oftalmologi am mendapati keadaan yang memerlukan penjagaan lebih khusus, anda mungkin dirujuk kepada subpakar. Ia berlaku dua hala: subpakar yang bukan pilihan sesuai untuk sesuatu masalah juga boleh merujuk anda ke tempat lain.

Kenapa orang dewasa yang juling sering berjumpa pakar mata kanak-kanak?

Mata juling (strabismus) ialah teras subkepakaran ini. AAO berkata pakar strabismus turut merawat orang dewasa yang matanya tidak bergerak serentak, dan AAPOS menambah bahawa sesetengah pakar oftalmologi kanak-kanak turut menjaga orang dewasa yang matanya juling atau melencong. Banyak juling pada orang dewasa bermula sejak kecil dan tidak pernah diluruskan sepenuhnya, jadi doktor yang memahami perkembangan kedudukan mata memang sesuai.

AAPOS berkata juling pada orang dewasa ada dua cerita biasa: sudah ada sejak kecil, atau bermula tiba-tiba semasa dewasa. Juling sejak kecil biasanya tidak menyebabkan penglihatan berganda. Juling yang muncul tiba-tiba hampir selalu menyebabkannya, dan AAPOS menyebutnya tanda amaran yang perlu diperiksa doktor, kerana puncanya perlu dicari.

Soalan "sudah terlambat ke untuk luruskan mata?" dijawab dalam mata juling pada orang dewasa: sudah terlambat ke untuk meluruskan mata. Tindakan: kalau mata juling, lama atau baru, buat pemeriksaan mata. Jangan tunggu. Penglihatan berganda yang baru muncul bukan perkara untuk ditunggu dan dilihat.

Apa yang Dr Chan rawat pada orang dewasa?

Dr Chan merawat orang dewasa untuk mata juling, katarak dan penjagaan mata am, dan beliau membedah juling dan katarak. Hanya itu yang laman ini nyatakan tentang amalan dewasanya, dan ia sepadan dengan halaman tentang beliau, tempat beliau menulis bahawa ibu bapa dan datuk nenek dialu-alukan supaya satu keluarga boleh mempunyai satu doktor mata.

Untuk katarak, iaitu kanta mata yang menjadi keruh bersama usia, soalan praktikal bagi keluarga Malaysia dijawab dalam pembedahan katarak di Malaysia: kerajaan atau swasta. Untuk penjagaan mata ibu bapa, pemeriksaan berkala ialah titik mula, dan lawatan yang sama boleh menyemak keadaan yang tiada amaran awal, seperti glaukoma. Apa yang dilakukan dalam pemeriksaan itu diterangkan dalam pemeriksaan glaukoma untuk ibu atau bapa.

Bila masalah mata orang dewasa lebih sesuai dengan subpakar lain?

Apabila masalah itu terletak pada satu bahagian mata yang menjadi tumpuan subkepakaran lain. AAO menyenaraikan subkepakaran mengikut bahagian. Pakar retina menguruskan penyakit lapisan peka cahaya di belakang mata, termasuk degenerasi makula dan penyakit mata diabetes, dan membaiki retina yang koyak atau tertanggal. Pakar glaukoma menggunakan ubat, laser dan pembedahan untuk mengawal tekanan mata. Pakar bedah oculoplastik membaiki masalah kelopak mata, tulang di sekeliling mata dan sistem saliran air mata.

Secara umum, retina yang koyak atau tertanggal pergi kepada pakar retina, glaukoma yang sukar kepada pakar glaukoma, dan masalah kelopak mata, salur air mata atau rongga mata kepada pakar bedah oculoplastik. Laman Dr Catherine Chow menerangkan peranan yang terakhir itu dalam apa itu pakar bedah oculoplastik dan bila perlu berjumpa seorang di Malaysia (dalam bahasa Inggeris).

Lawatan pertama tidak perlu ditekaan. Ahli oftalmologi memeriksa seluruh mata, dan jika masalah itu milik bidang lain, laluan biasa ialah surat rujukan. Tindakan: kalau tidak pasti pintu mana yang betul, mulakan dengan ahli oftalmologi dan tanya sama ada anda perlu berjumpa subpakar.

Bolehkah satu keluarga berjumpa satu doktor mata?

Bagi banyak keluarga, boleh, dan ia satu kemudahan, bukan peraturan. Mata juling anak, soalan cermin mata baca ibu dan katarak atuk boleh dibincangkan dengan doktor yang sama, yang kemudian mengenali sejarah keluarga. Sejarah keluarga penting dalam penjagaan mata: juling, rabun jauh (short-sighted) dan glaukoma semuanya boleh berjalan dalam keluarga, dan topik penjagaan mata keluarga menghimpunkan laman untuk ibu bapa dan datuk nenek.

Ia juga membantu untuk tahu apa yang diperiksa pada ahli keluarga. Ibu atau bapa yang mempunyai saudara dengan glaukoma patut bertanya tentang pemeriksaan tekanan, saraf dan penglihatan sisi, dan pemeriksaan glaukoma yang diterangkan menyenaraikan apa yang perlu dibawa. Untuk peta mudah siapa dalam rumah perlu pemeriksaan yang mana, lihat pemeriksaan mata untuk seluruh keluarga.

Artikel ini maklumat am. Pemeriksaan dan pelan rawatan ditentukan oleh doktor bersama anda.

Soalan lazim

Rujukan

1. American Association for Pediatric Ophthalmology and Strabismus · What is a pediatric ophthalmologist? · aapos.org
2. American Association for Pediatric Ophthalmology and Strabismus · Adult strabismus · aapos.org
3. American Academy of Ophthalmology · Ophthalmology subspecialists · www.aao.org
4. American Academy of Ophthalmology · What is an ophthalmologist vs optometrist? · www.aao.org

Oleh Dr Chan Li Yen. Maklumat umum sahaja. Ia tidak menggantikan pemeriksaan doktor. Jika anda risau tentang mata atau penglihatan anak, sila berjumpa doktor mata.