Kayap (shingles) berhampiran mata pada ibu atau bapa atau datuk nenek: kenapa perlu periksa mata

Ayah ada ruam melepuh yang sakit di sebelah dahinya, dan doktor kata kayap, atau shingles, atau 生蛇 kata mak cik sebelah. Ayah kata kulit yang bermasalah, mata okey. Mata mungkin memang okey. Tetapi kayap dekat mata ialah satu jenis yang ruamnya hanya separuh cerita, dan separuh lagi perlukan doktor mata, sebaiknya dalam beberapa hari selepas ruam bermula.

Halaman ini menerangkan kenapa mata perlu diperiksa, corak ruam yang penting, kenapa masa rawatan bermakna, dan tanda mata mana yang bermakna hari yang sama. Ia ditulis untuk orang dewasa, dan untuk anak-anak dewasa yang menerima panggilan telefon itu.

Kenapa kayap di dahi atau hidung perlu pemeriksaan mata?

Kerana saraf yang terlibat juga menghantar rasa ke mata. Kayap ialah virus cacar air yang bangun semula di sepanjang satu saraf. Apabila ia menyerang cabang oftalmik saraf trigeminal, hasilnya dipanggil herpes zoster ophthalmicus (HZO). StatPearls berkata diagnosis ini tidak semestinya bermakna mata terlibat, tetapi penyakit mata berkembang dalam kira-kira 50% kes, dan kerana risiko kehilangan penglihatan yang tinggi, ia dianggap kecemasan oftalmologi. CDC berkata HZO boleh menyebabkan masalah mata akut atau kronik, termasuk kehilangan penglihatan.

NHS berkata ruam kayap hanya pada satu sebelah badan dan boleh muncul di muka dan mata. Ia boleh berada di dalam dan sekitar mata, menjadikannya sakit dan merah, dan boleh menjejaskan penglihatan. Tindakan: ruam sebelah di dahi, kulit kepala atau sekitar mata perlu pemeriksaan mata, walaupun mata nampak dan rasa baik.

Apa itu ruam di hujung hidung?

Ia dipanggil tanda Hutchinson: lepuh kayap di hujung, sisi atau pangkal hidung. Satu ulasan 2024 tentang pengurusan kayap berkata pesakit yang ada tanda ini patut dirujuk kepada pakar oftalmologi untuk menolak penglibatan mata. StatPearls menerangkan ruam melepuh yang sakit di dahi, kelopak mata dan hidung, seperti pada tanda Hutchinson, sebagai kerap datang sebelum atau serentak dengan penglibatan mata.

NHS ringkaskan: ruam pada mata atau hidung ialah sebab untuk nasihat perubatan segera, daripada GP atau perkhidmatan NHS 111 di UK. Tindakan: tengok hidung juga, bukan dahi sahaja. Lepuh di hujung hidung ialah isyarat untuk buat pemeriksaan mata pada hari yang sama.

Kenapa rawatan awal dengan tablet antiviral penting?

Kerana ia paling berkesan awal. NHS berkata tablet antiviral paling berkesan jika dimulakan dalam masa 3 hari selepas ruam kayap muncul. Gambaran klinikal CDC berkata rawatan paling berkesan dalam 72 jam selepas gejala bermula dan menekankan diagnosis serta rawatan awal untuk mencegah penglibatan kornea yang berterusan, iaitu tingkap jernih di depan mata, dan kehilangan penglihatan. NHS juga berkata risiko komplikasi boleh dikurangkan dengan mendapatkan rawatan secepat mungkin selepas gejala bermula.

Satu ulasan 2024 menambah satu perkara lagi untuk mata: apabila kayap melibatkan mata, rawatan antiviral sentiasa disyorkan, walaupun selepas 72 jam. Jadi ibu atau bapa yang sudah melepasi hari ketiga tetap patut pergi. Tablet yang mana dan berapa lama ditentukan oleh doktor. Tindakan: kira hari daripada lepuh pertama, bukan daripada rasa kemut atau sakit yang pertama, dan jumpa doktor pada hari yang sama jika ruam dekat mata.

Gejala mata mana dengan ruam kayap bermakna jumpa doktor mata hari yang sama?

Mana-mana satu daripada ini.

• Mata merah.
• Sakit di dalam atau sekitar mata.
• Penglihatan kabur atau apa-apa perubahan penglihatan.
• Mata sensitif pada cahaya.
• Mata nampak berkabus atau berair teruk.

NHS menamakan ruam pada mata atau hidung dan perubahan penglihatan sebagai sebab untuk nasihat perubatan segera, dan menyenaraikan masalah mata yang boleh membawa kehilangan penglihatan antara komplikasi kayap. Ibu atau bapa yang ada ruam dan juga mana-mana tanda di atas patut pergi ke doktor mata, atau hospital yang ada perkhidmatan mata, hari ini. Tindakan: jangan tunggu untuk lihat sama ada mata reda selepas lepuh berkeruping.

Boleh mata terjejas selepas kulit sembuh?

Boleh, masalah mata boleh berpanjangan, dan ia tidak sentiasa ikut jadual yang sama seperti kulit. CDC menerangkan kesan mata akut atau kronik. NHS berkata kulit boleh terus sakit beberapa minggu selepas ruam hilang, dan ruam sendiri mengambil masa sehingga 4 minggu untuk sembuh. StatPearls menyenaraikan kesan pada mata termasuk keradangan di permukaan dan di dalam mata.

Jadi ibu atau bapa yang ruamnya sudah mengering tetapi matanya kini merah, sakit atau kabur tidak patut menganggap ia hal kulit. Lawatan susulan, jika doktor mata menetapkannya, ialah sebahagian daripada rawatan. Tindakan: patuhi setiap lawatan susulan, dan kembali segera jika mata berubah.

Boleh kayap dicegah?

Sebahagiannya, dengan vaksin. CDC mengesyorkan vaksin kayap untuk orang dewasa berumur 50 tahun ke atas, dan untuk orang dewasa berumur 19 tahun ke atas yang imunitinya lemah. Ia diberi dalam 2 dos, berjarak 2 hingga 6 bulan untuk orang dewasa 50 tahun ke atas. CDC berkata tiada umur maksimum, orang yang pernah dapat kayap masih boleh divaksin, dan untuk orang dewasa 50 tahun ke atas yang imunitinya sihat ia lebih 90% berkesan mencegah kayap.

Sama ada vaksin tertentu sesuai untuk ibu atau bapa anda, dan di mana mendapatkannya, ialah soalan untuk doktor mereka sendiri. Tindakan: tanya doktor keluarga pada lawatan seterusnya, terutama untuk ibu atau bapa berumur lebih 50 tahun dan sesiapa yang imunitinya lemah.

Bagaimana dengan kanak-kanak dalam keluarga?

NHS berkata anda tidak boleh dijangkiti kayap daripada seseorang, tetapi orang yang belum pernah kena cacar air atau belum divaksin cacar air boleh kena cacar air daripada cecair ruam kayap. Ia menasihatkan jauhkan diri selagi ruam masih berair dan tidak boleh ditutup, terutama daripada bayi di bawah 1 bulan, wanita mengandung yang belum pernah kena cacar air dan orang yang imunitinya lemah. Menutup ruam dengan pakaian longgar atau pembalut yang tidak melekat mengurangkan peluang ia merebak.

Untuk anak yang demam dengan ruam dan mata merah, demam dengan ruam dan mata anak: HFMD, cacar air, kayap dan campak menerangkan rupa setiap ruam dan tanda mata mana yang perlu diperhatikan. Kalau masalahnya bukan ruam tetapi hujan floaters atau kilatan cahaya tiba-tiba pada datuk atau nenek, lihat floaters dan kilatan cahaya tiba-tiba pada ibu atau bapa. Tindakan: tutup ruam datuk atau nenek dan jauhkan bayi sehingga ia kering.

Apa nak buat hari ini kalau ibu atau bapa ada ruam kayap dekat mata?

Jumpa doktor pada hari yang sama, dan doktor mata juga jika ruam di dahi, kulit kepala, kelopak mata atau hidung. Beritahu tarikh lepuh pertama muncul. Bawa senarai ubat, kerana sesetengah orang yang imunitinya lemah atau ada keadaan lain perlu penjagaan tambahan. Kalau ada mata merah, sakit, kabur atau sensitif pada cahaya, pergi ke doktor mata atau hospital yang ada perkhidmatan mata hari ini. Tindakan: apabila ruam sebelah ada dekat mata, lawatan yang mendapati mata tidak terjejas ialah keputusan yang baik, dan hanya memakan satu petang.

Soalan lazim

Rujukan

1. StatPearls · Herpes zoster ophthalmicus (Minor, Gurnani, Payne; abstract read via Europe PMC) · pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
2. CDC · About shingles (herpes zoster) · www.cdc.gov
3. CDC · Shingles vaccination · www.cdc.gov
4. CDC · Clinical overview of shingles (herpes zoster) · www.cdc.gov
5. NHS · Shingles · www.nhs.uk
6. Pathogens 2024 · Herpes zoster and post-herpetic neuralgia: diagnosis, treatment and vaccination strategies · pmc.ncbi.nlm.nih.gov

Oleh Dr Chan Li Yen. Maklumat umum sahaja. Ia tidak menggantikan pemeriksaan doktor. Jika anda risau tentang mata atau penglihatan anak, sila berjumpa doktor mata.